การเมืองแห่งการปลดปล่อย : ปาเลสไตน์กับการต่อสู้ของมนุษยชาติ

การรวมตัวกันแบบที่เกิดขึ้นในวันนี้ ควรเกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอจนกลายเป็นวัฒนธรรมทางสังคมและการเมือง ไม่ใช่เฉพาะในประเทศนี้ (สหราชอาณาจักร) เท่านั้น แต่ควรเกิดขึ้นในทุกประเทศทั่วยุโรป รวมถึงสหรัฐอเมริกาด้วย การที่ผู้คนตัดสินใจมาพบกัน จัดวงพูดคุยกันอย่างตั้งใจ เปิดพื้นที่ให้แลกเปลี่ยนสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น และยืนยันร่วมกันว่าเราจะไม่ยอมยกธงขาวต่อสถานการณ์ที่เผชิญอยู่

สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องฟุ่มเฟือย ไม่ใช่กิจกรรมเสริมที่มีก็ได้ไม่มีก็ได้ แต่เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะนี่คือธรรมชาติของการต่อสู้ในยุคสมัยของเรา และนี่คือความหมายของการเป็นพลเมืองในห้วงเวลาประวัติศาสตร์เช่นปัจจุบัน

การเคลื่อนไหวทางปัญญาจึงสำคัญ และต้องแปรเปลี่ยนจากการถกเถียงบนเวทีสู่การเคลื่อนไหวปฏิบัติจริง เริ่มจากการรับรู้ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง แล้วเผยแพร่ความเข้าใจสู่สังคมรอบข้าง ไม่ว่าจะในชุมชนสังคมรากหญ้า ไปจนถึงสถาบันวิชาการ สภาการเมือง หรือแม้แต่สื่อสำนักต่าง ๆ ผ่านทุกช่องทางที่มีอยู่ ไม่ว่าจะเป็นสื่อสังคมออนไลน์หรือสื่อทางเลือกทุกรูปแบบ เพราะในโลกปัจจุบัน พลังในการสื่อสารและการขับเคลื่อนสังคมจำนวนมากได้ย้ายมาอยู่ในพื้นที่เหล่านี้แล้ว

สื่อกระแสหลักได้พิสูจน์ให้เห็นไปแล้วว่า เราไม่อาจฝากความหวังทั้งหมดไว้กับพวกเขาในการถ่ายทอดข้อเท็จจริงของสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นได้ ด้วยเหตุนี้ เครื่องมือทางเลือกที่อยู่ในมือของเราทุกคน โทรศัพท์มือถือที่พกติดตัวอยู่ทุกวัน และแพลตฟอร์มที่เปิดพื้นที่ให้ใครก็ตามที่มีเรื่องจริงจะพูด ขอให้ได้ส่งเสียงของตัวเองออกมา เพราะนี่ไม่ใช่เพียงทางเลือกสำรอง แต่เป็นแนวหน้าสำคัญของการสื่อสารในยุคนี้ การใช้เครื่องมือเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงสิ่งที่เกิดขึ้นควบคู่ไปกับการต่อสู้ หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของการต่อสู้โดยตัวมันเองอยู่แล้ว

1️⃣ สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง: กับดักที่ทำให้การต่อสู้สูญเสียพลัง

ก่อนจะพูดถึงสิ่งที่เรา “ต้องทำ” เราควรพูดอย่างตรงไปตรงมาก่อนว่ามีอะไรบ้างที่ “อย่าทำ” ตลอดหลายปีที่ผ่านมา มีรูปแบบการคิด การสื่อสาร และการวางกรอบการอธิบายบางอย่างที่ทำให้ข้อเรียกร้องเพื่อความเป็นธรรมแก่ชาวปาเลสไตน์อ่อนแรงลงอยู่เสมอ ไม่ใช่เพราะคนเหล่านั้นมีเจตนาไม่ดี แต่เพราะพวกเขาอาจยังไม่ได้ตระหนักอย่างเพียงพอว่ากำลังเคลื่อนไหวอยู่บนสนามของการต่อสู้ทางความคิดที่ซับซ้อนเพียงใด

และนี่คือกับดักสำคัญที่เราควรพิจารณาว่ามันอาจไปลดทอนน้ำหนักการต่อสู้เพื่อต่อต้านการยึดครองกดขี่ของอิสราเอลที่กระทำต่อชาวปาเลสไตน์

◾️ อย่าตัดขาดปาเลสไตน์ออกจากประวัติศาสตร์

สิ่งแรกที่ต้องระวังที่สุด คือการพูดถึงปาเลสไตน์โดยปราศจากประวัติศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องสิทธิของชาวปาเลสไตน์ การสูญเสียแผ่นดินและบ้านเกิดของผู้คน หรือวิกฤตที่กำลังดำเนินอยู่ในตะวันออกกลาง ทุกประเด็นล้วนไม่อาจเข้าใจได้อย่างแท้จริงหากถูกตัดขาดออกจากบริบททางประวัติศาสตร์

ประวัติศาสตร์ไม่ใช่เพียงฉากหลังของเรื่องราว หากแต่เป็นแก่นกลางของข้อถกเถียงทั้งหมด บ่อยครั้งเกินไปที่ผู้สนับสนุนประเด็นปาเลสไตน์เข้าสู่พื้นที่สาธารณะหรือเวทีอภิปรายพร้อมกับอารมณ์ความรู้สึก แต่ขาดข้อเท็จจริงที่จำเป็น พวกเขาตอบสนองต่อเหตุการณ์ด้วยความโกรธ ความคับข้องใจ และในหลายกรณีก็มีเหตุผลอันชอบธรรมที่จะรู้สึกเช่นนั้น แต่ความโกรธเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะโน้มน้าวผู้คนได้

สิ่งที่จำเป็นไม่แพ้กันคือการต่อสู้ทางความคิด การอธิบายให้ผู้คนเห็นภาพรวม เห็นความเชื่อมโยง และเห็นบริบทที่กว้างกว่าเหตุการณ์เฉพาะหน้า

ปฏิญญาบัลโฟร์ไม่ใช่เหตุการณ์ที่อยู่ดี ๆ มันก็เกิดขึ้นมาได้เอง สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบันก็ไม่ได้เกิดขึ้นโดยปราศจากที่มาที่ไป แต่คือความต่อเนื่องของกระบวนการทางประวัติศาสตร์ที่ดำเนินมาแล้วกว่าหนึ่งศตวรรษ

และเมื่อใดที่ข้อเท็จจริงถูกนำเสนออย่างชัดเจน เป็นระบบ และตั้งอยู่บนหลักฐานที่ตรวจสอบได้ พลังของมันย่อมมีน้ำหนักมากกว่าความโกรธหรือการใช้อารมณ์เพียงอย่างเดียว

เมื่อการถกเถียงก้าวเข้าสู่มิติทางกฎหมาย ยิ่งจำเป็นต้องรักษาความแม่นยำของภาษาและข้อเท็จจริงให้มากที่สุด ภาษาที่ถูกใช้โดยผู้ที่ปกป้องการกระทำของอิสราเอลมักจงใจทำให้ความหมายของคำว่า “ถูกต้องตามกฎหมาย” และ “ถูกต้องชอบธรรม” เข้ามาปะปนกัน โดยสลับใช้คำทั้งสองไปมาตามความสะดวกของข้อโต้แย้งในแต่ละช่วงเวลา

ดังนั้น จุดยืนจึงต้องชัดเจน หากกำลังพูดถึงประเด็นกฎหมายระหว่างประเทศ ก็ต้องพูดด้วยภาษาของกฎหมายระหว่างประเทศ และหากข้อเท็จจริงทางกฎหมายชี้ว่าการกระทำนั้นขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศ ก็ไม่ควรปล่อยให้ประเด็นถูกเบี่ยงเบนไปสู่การเล่นคำหรือการถกเถียงเรื่องนิยามที่ทำให้สาระสำคัญที่สมควรพูดถึงหายไปจากบทสนทนา

ทันทีที่เราหลงเข้าไปในเกมเช่นนั้น น้ำหนักของข้อโต้แย้งก็จะค่อย ๆ อ่อนแรงลง ท่วงท่าทางปัญญาที่จำเป็นในสถานการณ์เช่นนี้ต้องเป็นท่วงท่าที่เข้มแข็ง มีวินัยทางความคิด และการยืนกรานบนความจริงที่สามารถตรวจสอบและพิสูจน์ได้เสมอ

◾️ อย่าปล่อยให้อารมณ์นำหน้าเหตุผล

ไม่มีใครสมควรถูกตำหนิที่รู้สึกเจ็บปวด โกรธ หรือสะเทือนใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นกับชาวปาเลสไตน์ ตรงกันข้าม หากเห็นการกดขี่ข่มเหงเหล่านั้นแล้วยังไม่รู้สึกรู้สาอะไรเลย นั่นต่างหากที่น่ากังวลกว่า

แต่อารมณ์เพียงอย่างเดียวก็ไม่เพียงพอ เมื่ออารมณ์ไม่ได้มาพร้อมกับข้อเท็จจริง หลักฐาน และความเข้าใจเชิงลึก มันอาจกลายเป็นจุดอ่อนที่ฝ่ายตรงข้ามใช้ย้อนกลับมาโจมตีได้ง่าย เพราะพวกเขาจะพยายามทำให้จุดยืนทั้งหมดถูกมองว่าเป็นเพียงปฏิกิริยาทางอารมณ์ เป็นความลำเอียงของคนในกลุ่มเดียวกัน หรือเป็นความรู้สึกที่ขาดเหตุผลรองรับ

ด้วยเหตุนี้ การทำงานเพื่อปาเลสไตน์จึงต้องอาศัยมากกว่าอารมณ์ความรู้สึก เราต้องมีข้อมูล ต้องมีหลักฐาน และต้องมีข้อโต้แย้งที่หนักแน่นพอจะยืนอยู่ได้ด้วยตัวเอง

ปัจจุบันมีผู้คนจำนวนหนึ่งที่ทำสิ่งนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ พวกเขาสามารถผสานทั้งความรู้สึกร่วมและข้อเท็จจริงเข้าด้วยกันโดยไม่สูญเสียอย่างใดอย่างหนึ่งไป ยิ่งมีผู้คนเดินตามแนวทางนี้มากเท่าใด ข้อเรียกร้องเพื่อความเป็นธรรมก็จะยิ่งมีพลังมากขึ้นเท่านั้น

◾️ อย่าตกหลุมพรางการมองความขัดแย้งนี้ว่าคือสงครามระหว่างศาสนา

อีกหนึ่งกับดักที่อันตรายอย่างยิ่ง คือการยอมรับกรอบความคิดที่มองว่าความขัดแย้งครั้งนี้เป็นสงครามระหว่างชาวยิวกับชาวมุสลิม นี่ไม่ใช่เพียงความเข้าใจผิดเท่านั้น แต่เป็นกรอบการอธิบายที่ถูกผลักดันขึ้นอย่างมีเป้าหมายทางการเมือง

เมื่อความขัดแย้งถูกทำให้กลายเป็นประเด็นทางศาสนา การวิพากษ์วิจารณ์นโยบายของรัฐอิสราเอลก็จะถูกทำให้ดูเหมือนเป็นการต่อต้านชาวยิว (แอนตี้เซมิติค) และในเวลาเดียวกันก็สามารถเปลี่ยนความกังวลของสาธารณชนในประเทศตะวันตกให้หันไปสู่ความหวาดกลัวอิสลามแทน (อิสลาโมโฟเบีย)

ประเด็นปาเลสไตน์จึงถูกเบี่ยงเบนจากคำถามเรื่องสิทธิ ความยุติธรรม การยึดครองอาณานิคม และกฎหมายระหว่างประเทศ ไปสู่การถกเถียงว่าคุณค่าแบบอิสลามนั้นเข้ากันได้หรือไม่กับประชาธิปไตย ความเป็นสมัยใหม่ หรือคุณค่าของโลกตะวันตก เราต้องปฏิเสธการเข้าไปเล่นในเกมแบบนี้ และไม่ควรยอมรับกรอบการอธิบายเช่นนั้นเลยแม้แต่น้อย

จุดยืนในมิติทางศาสนาแท้จริงนั้นชัดเจนและเรียบง่ายว่า ชาวยิว ชาวคริสต์ และชาวมุสลิม ควรได้รับสิทธิอย่างเท่าเทียมกันในการเข้าถึงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของตน และควรได้รับความเคารพอย่างเท่าเทียมกันในฐานะมนุษย์

เพียงเท่านี้ จุดยืนดังกล่าวไม่ใช่การประนีประนอมกับฝ่ายใด หากแต่เป็นจุดยืนที่ตั้งอยู่บนหลักการสากลของความเสมอภาคและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

เมื่อหลักการนี้ถูกสื่อสารอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะต่อผู้นำศาสนาคริสต์ ผู้นำศาสนาอิสลาม ผู้นำศาสนายูดาย หรือบุคคลทางศาสนาจากทุกประเพณีความเชื่อ ความพยายามที่จะทำให้เรื่องนี้กลายเป็นการปะทะกันระหว่างศาสนาหรือระหว่างอารยธรรมก็จะสูญเสียพื้นที่ทางความชอบธรรมไป

ยิ่งมีเสียงจากผู้นำทางศาสนาและภาคประชาสังคมที่ยืนยันว่าประเด็นนี้เป็นเรื่องของสิทธิมนุษยชน หลักนิติธรรม และศักดิ์ศรีของมนุษย์มากเท่าใด การกล่าวอ้างว่านี่เป็นเพียงปัญหาทางศาสนาก็จะยิ่งยืนอยู่ได้ยากมากขึ้นเท่านั้น

ผู้ที่เผยแพร่ความหวาดกลัวอิสลามในโลกตะวันตกจำนวนไม่น้อยต้องการใช้ความขัดแย้งนี้เป็นหลักฐานสนับสนุนความเชื่อว่ามุสลิมไม่อาจอยู่ร่วมกับสังคมตะวันตกได้ ซึ่งเราไม่ควรยอมรับกรอบความคิดนั้น เพราะการยอมรับมันไม่ใช่ความเป็นกลาง แต่คือการปล่อยให้ฝ่ายตรงข้ามเป็นผู้กำหนดความหมายของปัญหาทั้งหมดแทนเรา

ท้ายที่สุดแล้ว สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นไม่ใช่การเผชิญหน้าระหว่างศาสนาหนึ่งกับอีกศาสนาหนึ่ง แต่คือการที่มนุษย์และพลเมืองผู้เชื่อในความยุติธรรม กำลังยืนหยัดต่อต้านการกดขี่และการละเมิดสิทธิของมนุษย์ ไม่ว่าผู้ถูกกดขี่นั้นจะนับถือศาสนาใดก็ตาม

◾️ อย่าทำให้ปาเลสไตน์เป็นเพียงปัญหามนุษยธรรม

อีกหนึ่งกับดักสำคัญที่ควรระวัง คือการมองปาเลสไตน์ผ่านกรอบมนุษยธรรมเพียงอย่างเดียว หลายครั้งเราเห็นการพูดถึงปาเลสไตน์ในฐานะเรื่องของการบริจาคเงินช่วยเหลือ การส่งอาหาร การจัดกิจกรรมการกุศล หรือการช่วยเหลือ “ผู้ยากไร้” ที่กำลังเผชิญความทุกข์ยาก

แน่นอนว่า การช่วยเหลือผู้คนที่กำลังเดือดร้อนไม่ใช่เรื่องผิด ตรงกันข้าม มันเป็นสิ่งจำเป็นและสมควรทำอย่างยิ่งยวด

แต่ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อกรอบคิดทั้งหมดถูกจำกัดอยู่เพียงเท่านั้น เพราะความขัดแย้งนี้ไม่ได้มีรากฐานอยู่ที่ความยากจน และชาวปาเลสไตน์ก็ไม่ได้กำลังเรียกร้องความสงสารหรือความเมตตาจากโลก สิ่งที่พวกเขากำลังเผชิญคือการกดขี่ที่ดำเนินอย่างเป็นระบบ เป็นการกดขี่ที่เกิดขึ้นจากโครงสร้างทางการเมือง นโยบายของรัฐ และกลไกอำนาจที่ถูกใช้มาอย่างต่อเนื่อง

หากเรามองพวกเขาเพียงในฐานะ "ผู้ยากไร้ที่ต้องการความช่วยเหลือ" เราก็อาจมองไม่เห็นคำถามที่สำคัญที่สุด นั่นคือ สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นคือการกดขี่ คือการกดขี่ที่เป็นระบบ เป็นไปอย่างจงใจ และได้รับการบังคับใช้ผ่านกลไกทางการเมือง

ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันที่ตั้งอยู่บนความสงสารเพียงอย่างเดียวเป็นสิ่งที่เปราะบาง เพราะเมื่อความรู้สึกสงสารจางหาย ความสนใจก็มักจางหายตามไปด้วย ยิ่งไปกว่านั้น ความสงสารเพียงอย่างเดียวอาจถูกลดทอนทำให้ผู้ถูกกดขี่ถูกมองในฐานะผู้รับความช่วยเหลืออยู่ตลอดเวลา แทนที่จะถูกมองในฐานะมนุษย์ที่มีสิทธิ มีศักดิ์ศรี และมีสิทธิเรียกร้องความยุติธรรม

ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันที่แท้จริงจึงต้องไปไกลกว่าความเมตตา มันต้องกล้าเรียกการกดขี่ว่าการกดขี่ ต้องกล้าระบุว่าใครคือผู้ใช้อำนาจกดทับ และต้องเรียกร้องให้เกิดความรับผิดชอบต่อการกระทำนั้น ๆ

เหนือสิ่งอื่นใด เราต้องยืนอยู่ข้างผู้ถูกกดขี่ ไม่ใช่เพียงยืนอยู่ข้างผู้ที่กำลังยากลำบาก ความแตกต่างระหว่าง “ผู้ยากไร้” กับ “ผู้ถูกกดขี่” อาจดูเป็นเพียงความแตกต่างของถ้อยคำ แต่ในทางการเมืองและในทางศีลธรรม ความแตกต่างนี้ส่งผลต่อทุกอย่าง ตั้งแต่วิธีที่เราทำความเข้าใจปัญหา วิธีที่เราเลือกจะต่อสู้ ไปจนถึงความเป็นไปได้ที่จะสร้างความยุติธรรมให้เกิดขึ้นได้จริงในท้ายที่สุด

◾️ อย่ามองว่าปาเลสไตน์เป็นเพียงปัญหาของตะวันออกกลาง

หนึ่งในกับดักที่ทำให้ผู้คนมองเห็นภาพรวมได้น้อยกว่าความเป็นจริง คือการคิดว่าปาเลสไตน์เป็นเพียงปัญหาของชาวอาหรับ หรือเป็นเรื่องของชาวมุสลิมเท่านั้น บางคนมองว่านี่เป็นความขัดแย้งที่เกิดขึ้นไกลตัว อยู่ในอีกภูมิภาคหนึ่งของโลก และเกี่ยวข้องเฉพาะกับผู้คนที่มีสายสัมพันธ์ทางชาติพันธุ์หรือศาสนากับตะวันออกกลาง

แต่ความเป็นจริงไม่ใช่เช่นนั้น นี่คือความขัดแย้งที่มีมิติระหว่างประเทศและมีนัยสำคัญในระดับสากล ซึ่งส่งผลสะเทือนไปยังการเมือง เศรษฐกิจ และการจัดระเบียบสังคมในระดับโลก

ในมิติทางเศรษฐกิจ ก็มีเครือข่ายผลประโยชน์จำนวนมากที่เชื่อมโยงกันข้ามพรมแดน บรรษัทข้ามชาติ กลุ่มธุรกิจด้านความมั่นคง อุตสาหกรรมอาวุธ บริษัทเทคโนโลยีสอดส่องเฝ้าระวัง และสถาบันการเงินจำนวนหนึ่ง ต่างมีผลประโยชน์ที่เชื่อมโยงกับเครือข่ายล็อบบี้ยิสต์ที่ดำรงอยู่ทั้งในอิสราเอลและในประเทศตะวันตก

ด้วยเหตุนี้ การสนับสนุนทางการเมืองที่อิสราเอลได้รับจึงไม่ได้เกิดจากอุดมการณ์เพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและเครือข่ายอำนาจที่กว้างขวางกว่านั้นมาก

เทคโนโลยีสอดส่องเฝ้าระวังและอุตสาหกรรมความมั่นคงที่ถูกพัฒนาและใช้งานในบริบทของปาเลสไตน์จำนวนหนึ่ง ได้ถูกส่งออกไปยังประเทศอื่น ๆ ด้วย

ระบบความมั่นคงบางส่วนที่ถูกใช้งานในอิสราเอล เป็นระบบเดียวกันกับที่ถูกจำหน่ายและนำไปใช้งานในหลายประเทศยุโรป บุคลากรด้านความมั่นคงของอิสราเอลก็เคยมีบทบาทในการฝึกอบรมหน่วยงานความมั่นคงของประเทศต่าง ๆ เช่น สหราชอาณาจักร

ความเชื่อมโยงเหล่านี้ไม่ใช่ทฤษฎีสมคบคิด แต่เป็นส่วนหนึ่งของความเป็นจริงทางการเมืองและเศรษฐกิจร่วมสมัยที่จำเป็นต้องทำความเข้าใจ

ในมิติทางการเมืองก็เช่นเดียวกัน หากสังเกตอย่างใกล้ชิด จะพบว่าบุคคลและองค์กรจำนวนมากที่มีบทบาทสำคัญในการเผยแพร่ความหวาดกลัวอิสลามในโลกตะวันตก ก็มักเป็นกลุ่มเดียวกันกับผู้ที่ปกป้องนโยบายของอิสราเอลอย่างแข็งขันที่สุด เพราะเป้าหมายสำคัญประการหนึ่งคือการทำให้ชาวมุสลิมในยุโรปและอเมริกาถูกมองว่าเป็น "คนอื่น" อยู่ตลอดเวลา เป็นประชากรที่ต้องเฝ้าระวัง และเป็นปัญหาที่ต้องควบคุมจัดการ

เมื่อกรอบความคิดเช่นนี้ได้รับการยอมรับ เสียงของชาวมุสลิมที่ออกมาพูดถึงปาเลสไตน์ก็จะถูกลดทอนความน่าเชื่อถือโดยอัตโนมัติ และพร้อมกันนั้นก็หว่านเมล็ดพันธุ์ของการจำกัดสิทธิเสรีภาพพลเมืองในวงกว้าง ซึ่งท้ายที่สุดส่งผลกระทบต่อประชาชนทุกคน ไม่ใช่เฉพาะมุสลิมเท่านั้น

เมื่อเข้าใจความเชื่อมโยงเหล่านี้แล้ว เราก็จะไม่ตกอยู่ในกับดักที่พยายามทำให้ทุกอย่างถูกอธิบายว่าเป็นเพียงความขัดแย้งระหว่างอิสลามกับไซออนิสต์ เพราะท้ายที่สุดแล้ว กรอบการอธิบายที่เปิดพื้นที่ให้ผู้คนเข้ามาร่วมได้กว้างที่สุด ไม่ใช่กรอบของศาสนา ไม่ใช่กรอบของเชื้อชาติ และไม่ใช่กรอบของอัตลักษณ์ แต่คือกรอบของความเป็นมนุษย์และพลเมืองที่ยืนหยัดร่วมกันเพื่อต่อต้านการกดขี่

นี่คือขบวนการเคลื่อนไหวที่เชื่อมโยงผู้คนข้ามศาสนา ข้ามชาติพันธุ์ ข้ามอุดมการณ์ และข้ามชุมชน เพราะการต่อต้านการกดขี่ไม่ใช่ภารกิจของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกคนที่เชื่อในความยุติธรรมและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

◾️ อย่าสับสนระหว่าง "การต่อต้าน" กับ "การก่อการร้าย"

อีกหนึ่งกับดักทางวาทกรรมที่ทรงพลังและส่งอิทธิพลอย่างมากในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา คือความพยายามที่จะทำให้การต่อต้าน (resistance) ของชาวปาเลสไตน์ถูกมองว่าเป็นเรื่องเดียวกันกับการก่อการร้ายสากล (terrorism)

เราเห็นสิ่งนี้จากการเปรียบเทียบฮามาสกับอัลกออิดะห์ หรือจากความพยายามเชื่อมโยงสิ่งที่เกิดขึ้นในปาเลสไตน์เข้ากับเหตุการณ์ 11 กันยา

กรอบการอธิบายเช่นนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ มันถูกผลักดันอย่างต่อเนื่องในพื้นที่การเมืองและสื่อ เพื่อทำให้ทุกการพูดถึง “การต่อต้านการยึดครอง” ถูกมองผ่านเลนส์ของ “สงครามต่อต้านการก่อการร้าย”

การตอบโต้ต่อกรอบความคิดนี้ควรเริ่มต้นจากจุดที่ชัดเจนที่สุดตามหลักการว่า การโจมตีพลเรือนเป็นสิ่งที่ไม่อาจยอมรับได้ การก่อการร้ายควรถูกประณาม ไม่ว่าจะเกิดขึ้นจากฝ่ายใดก็ตาม

แต่ในเวลาเดียวกัน การประณามความรุนแรงต่อพลเรือนไม่ได้หมายความว่าเราจะต้องปฏิเสธสิทธิของผู้คนในการต่อต้านการกดขี่ หรือปฏิเสธการตั้งคำถามต่อความรุนแรงที่กระทำโดยรัฐ

หากผู้คนกำลังถูกปิดล้อม ถูกควบคุม ถูกจำกัดเสรีภาพในการดำรงชีวิต ถูกปฏิเสธสิทธิขั้นพื้นฐาน และถูกทำให้ดำรงอยู่ภายใต้สภาพที่ละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างต่อเนื่อง คำถามเกี่ยวกับความรับผิดชอบของผู้ใช้อำนาจย่อมเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

และหากเรากล้าตั้งคำถามต่อความรุนแรงที่กระทำโดยบุคคลหรือกลุ่มติดอาวุธได้ เราก็ควรกล้าตั้งคำถามต่อความรุนแรงที่กระทำโดยรัฐด้วยมาตรฐานเดียวกัน

ประวัติศาสตร์เต็มไปด้วยตัวอย่างที่เตือนเราว่า การนิยามว่าใครคือ “ผู้ก่อการร้าย” ไม่ได้เป็นเรื่องปราศจากการเมือง บ่อยครั้ง คำดังกล่าวถูกใช้โดยผู้มีอำนาจต่อผู้ที่ลุกขึ้นต่อต้านพวกเขาเพื่อทำให้การต่อต้านสูญเสียความชอบธรรม แต่เมื่อเวลาผ่านไป ประวัติศาสตร์ก็มักกลับมาทบทวนและประเมินคำตัดสินเหล่านั้นใหม่

เนลสัน แมนเดลา คือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด เพราะครั้งหนึ่งเขาเคยถูกมองว่าเป็นภัยคุกคาม เคยถูกจับกุม และเคยถูกขึ้นบัญชีเฝ้าระวังด้านการก่อการร้าย แต่เมื่อระบบการแบ่งแยกสีผิวในแอฟริกาใต้สิ้นสุดลง โลกก็หันมายกย่องเขาในฐานะสัญลักษณ์ของเสรีภาพ ความยุติธรรม และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

สิ่งที่หลายคนอาจไม่ค่อยกล่าวถึงคือ แม้ในช่วงท้ายของชีวิต แมนเดลาก็ยังยืนยันอย่างเปิดเผยว่าการต่อสู้เพื่อเสรีภาพของชาวแอฟริกาใต้ไม่อาจแยกขาดออกจากการต่อสู้เพื่อเสรีภาพของชาวปาเลสไตน์ได้

แก่นสำคัญของประเด็นนี้จึงไม่ใช่การเลือกข้างอย่างไร้เหตุผล แต่คือการรักษาความชัดเจนทางศีลธรรมเอาไว้ เป็นการกล้าพูดในสิ่งที่เชื่อว่าถูกต้อง แม้จะไม่ใช่สิ่งที่ได้รับความนิยมในทางการเมือง

ตรงกันข้ามกับนักการเมืองบางคนที่ค่อย ๆ ลดระดับการพูดถึงปาเลสไตน์ลง เพราะเชื่อว่านั่นคือราคาที่ต้องจ่ายเพื่อให้ตนเองได้รับการยอมรับจากศูนย์กลางอำนาจ และเมื่อถึงจุดหนึ่ง การคำนวณเช่นนั้นอาจนำไปสู่การไม่พูดถึงความอยุติธรรมเลยโดยสิ้นเชิง

2️⃣ สิ่งที่ต้องทำต่อจากนี้: การสร้างพลังที่ยั่งยืนกว่าการตอบสนองเฉพาะหน้า

หลังจากที่ได้อธิบายกับดักทางวาทกรรมและข้อผิดพลาดเชิงยุทธศาสตร์ต่าง ๆ ไปแล้วก่อนหน้า ต่อไปนี้เป็นข้อเสนอทางออก ที่เปลี่ยนจากการเมืองแห่งการตอบสนองไปสู่การเมืองแห่งการสร้างเรื่องเล่าและกรอบความหมายใหม่ ไม่ใช่เพียงตอบโต้เหตุการณ์รายวัน แต่สร้างโครงสร้างทางความคิดที่สามารถแข่งขันกับกระแสหลักได้ในระยะยาว

◾️ สร้างพลังทางความคิด ไม่ใช่เพียงพลังทางอารมณ์

หากมีงานใดที่เร่งด่วนที่สุดในเวลานี้ งานนั้นคือการสร้างกรอบความคิดและเรื่องเล่าที่มีพลังมากขึ้น มีความสอดคล้องภายในมากขึ้น และมีความเข้มแข็งทางวิชาการมากขึ้น

ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา เราได้เห็นนักวิชาการ นักเขียน และปัญญาชนจำนวนหนึ่งช่วยเปิดพื้นที่ให้ผู้คนเข้าใจปาเลสไตน์ผ่านมิติทางประวัติศาสตร์ การเมือง และกฎหมายระหว่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็น Ilan Pappé, Noam Chomsky หรือ Edward Said

แต่สิ่งที่จำเป็นในวันนี้คือการมีเสียงเช่นนั้นมากขึ้น เราต้องการนักวิชาการ นักวิจัย นักเขียน นักกฎหมาย นักสื่อสารสาธารณะ และนักคิดจากทุกภูมิหลัง ที่พร้อมจะอธิบายประเด็นนี้อย่างมีหลักฐาน มีเหตุผล และมีความเข้มงวดทางปัญญา

ความจริงแล้ว สิ่งที่ผู้สนับสนุนปาเลสไตน์มีอยู่แล้วคือความรู้สึกและความโกรธต่อความอยุติธรรม สิ่งที่ยังมีไม่เพียงพอคือการจัดระเบียบพลังทางความคิดให้กลายเป็นพลังทางสังคมที่มีอิทธิพลอย่างต่อเนื่อง ซึ่งช่องว่างตรงนี้จำเป็นจะต้องได้รับการเติมเต็ม

◾️ ก้าวออกไปให้ไกลกว่าวงสนทนาของตนเอง

การจัดเวที การเสวนา การประชุม หรือกิจกรรมรณรงค์ต่าง ๆ เป็นสิ่งสำคัญ แต่คุณค่าของมันจะลดลงอย่างมาก หากผู้ฟังมีแต่คนที่เชื่อเหมือนกันอยู่แล้ว

กับดักที่เกิดขึ้นบ่อยในการเคลื่อนไหวทางสังคม คือการที่ผู้คนเริ่มพูดอยู่ในวงของตนเอง คนกลุ่มเดิมพบกัน พูดเรื่องเดิม ยืนยันความเชื่อเดิมให้กันและกัน แล้วแยกย้ายกลับบ้าน

แม้สิ่งนั้นอาจช่วยสร้างกำลังใจได้ แต่มันยังไม่ใช่การสร้างขบวนการทางสังคม ขบวนการที่แท้จริงต้องสามารถขยายวงสนทนาออกไปได้ ต้องเข้าถึงผู้คนที่ยังไม่รู้ ต้องเข้าถึงชุมชนที่ยังไม่ได้มีส่วนร่วม และต้องเข้าถึงพลเมืองจำนวนมากที่เชื่อในคุณค่าของความยุติธรรม ความเสมอภาค และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อยู่แล้ว เพียงแต่พวกเขายังไม่เคยเชื่อมโยงคุณค่าเหล่านั้นเข้ากับวาระปาเลสไตน์มาก่อน

นี่คือภารกิจสำคัญที่สุดของการสื่อสารสาธารณะ และนั่นหมายความว่าการมียุทธศาสตร์ด้านสื่อเป็นเรื่องจำเป็น

แม้แต่ก่อนที่งานนี้จะเริ่มขึ้น สื่อกระแสหลักบางส่วนก็พยายามค้นหาหลักฐานที่จะเชื่อมโยงงานนี้เข้ากับการต่อต้านชาวยิว เพื่อทำให้กิจกรรมสูญเสียความน่าเชื่อถือตั้งแต่ต้น สถานการณ์ทำนองนี้จะเกิดขึ้นซ้ำอีกแน่นอน

ดังนั้น การปฏิเสธการต่อต้านชาวยิวต้องทำอย่างชัดเจนและไม่คลุมเครือ แต่ในเวลาเดียวกัน พื้นที่ของสื่อทางเลือกก็ต้องไม่ถูกปล่อยว่าง พื้นที่เหล่านั้นต้องเต็มไปด้วยข้อเท็จจริง ข้อโต้แย้งที่มีคุณภาพ และจุดยืนทางศีลธรรมที่มั่นคง เพราะโลกของการสื่อสารได้เปลี่ยนไปแล้ว ผู้คนจำนวนมากไม่ได้รับข้อมูลจากโทรทัศน์เหมือนในอดีต พวกเขาอ่านข่าว ดูคลิป ฟังบทสนทนา และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นผ่านโทรศัพท์มือถือที่อยู่ในมือ

นั่นคือพื้นที่ที่ความคิดกำลังถูกสร้าง คือพื้นที่ที่ผู้คนกำลังตัดสินใจว่าจะเชื่ออะไร และคือพื้นที่ที่ขบวนการทางสังคมในศตวรรษที่ 21 ต้องเรียนรู้ที่จะเติบโตและสร้างอิทธิพลให้ได้

◾️ ยึดโยงข้อถกเถียงไว้กับกฎหมายระหว่างประเทศ

หากต้องเลือกจุดยืนที่แข็งแรงที่สุดสำหรับการสื่อสารกับสาธารณชน จุดนั้นคือกฎหมายระหว่างประเทศ เพราะกฎหมายระหว่างประเทศคือพื้นที่ที่มีมาตรฐานร่วม ซึ่งประชาคมโลกได้ร่วมกันสร้างขึ้นและประกาศว่าจะยอมรับร่วมกัน

ดังนั้น เมื่อพูดถึงปาเลสไตน์ คำถามแรกอาจไม่จำเป็นต้องเป็นคำถามทางอุดมการณ์หรืออัตลักษณ์ แต่เป็นคำถามที่ตรงไปตรงมาที่สุดว่า การกระทำใดนั้นเป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศหรือไม่ หากคำตอบคือใช่ การสนทนาก็ควรเริ่มต้นจากจุดนั้น

ประเด็นหลายเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการยึดครอง การขยายตัวของนิคมตั้งถิ่นฐาน และมาตรการต่าง ๆ ที่ใช้กับฉนวนกาซา ได้รับการพิจารณา วิจารณ์ และประณามจากองค์กรระหว่างประเทศมาแล้วอย่างต่อเนื่อง

ด้วยเหตุนี้ การสนทนาจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากการปลุกเร้าอารมณ์ ความรู้สึกร่วม หรือการอ้างอิงเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ความขัดแย้ง แต่สามารถเริ่มต้นจากข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้ตรงหน้า และจากมาตรฐานทางกฎหมายที่มีอยู่แล้ว

ใครคือฝ่ายที่กำลังละเมิดมาตรฐานของประชาคมระหว่างประเทศ? คำตอบคืออิสราเอล

ใครคือฝ่ายที่ปฏิเสธการปฏิบัติตามมติของสหประชาชาติ? คำตอบคืออิสราเอล

การเริ่มต้นจากฐานดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าเราต้องละทิ้งข้อถกเถียงทางประวัติศาสตร์หรือทางศีลธรรมที่กว้างกว่าไป แต่การตั้งคำถามเช่นนี้ทำให้การสนทนาอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริงมากกว่าการโต้เถียงเชิงอารมณ์ และเมื่อข้อโต้แย้งตั้งอยู่บนฐานที่มั่นคงเช่นนั้น การเบี่ยงประเด็นก็จะถูกมองเห็นได้ง่ายขึ้น เพราะหลายครั้ง สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่การตอบโต้ข้อถกเถียงทางกฎหมายโดยตรง แต่เป็นความพยายามที่จะเปลี่ยนหัวข้อสนทนาไปเสียมากกว่า

◾️ ใช้ความเป็นพลเมืองตรวจสอบกลไกอำนาจรัฐ

อีกประเด็นสำคัญคือการไม่มองการเมืองเป็นเรื่องของนักการเมืองเพียงฝ่ายเดียว ในสังคมประชาธิปไตย พลเมืองมีทั้งสิทธิและหน้าที่ในการตรวจสอบผู้มีอำนาจ การสนับสนุนพรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่งไม่ควรหมายถึงการยุติการตั้งคำถามต่อพรรคนั้น

ตัวอย่างพรรคแรงงาน (Labour Party) แม้ปัจจุบันอาจมีแนวโน้มที่เปิดกว้างต่อประเด็นปาเลสไตน์มากขึ้น แต่ประวัติศาสตร์ก็แสดงให้เห็นว่าจุดยืนทางการเมืองสามารถเปลี่ยนแปลงได้เสมอ ด้วยเหตุนี้ การสนับสนุนจึงควรมาพร้อมกับการตรวจสอบ การเห็นด้วยไม่ควรหมายถึงการเซ็นเช็คเปล่าให้กับผู้มีอำนาจ

เพราะเมื่อผลประโยชน์ทางการเมืองเข้ามาเกี่ยวข้อง ประเด็นที่เคยถูกยืนยันว่าเป็นหลักการก็อาจกลายเป็นสิ่งที่ถูกนำไปต่อรองได้ และสิทธิของชาวปาเลสไตน์ไม่ควรถูกปล่อยให้กลายเป็นเช่นนั้น

การมีส่วนร่วมทางการเมืองจึงไม่ได้หมายถึงการลงคะแนนเสียงในวันเลือกตั้งเพียงวันเดียวแล้วก็จบไป มันหมายถึงการเข้าร่วมประชุมสาธารณะ การตั้งคำถามกับผู้แทนที่ได้รับเลือกตั้ง การเรียกร้องคำอธิบาย การสร้างความสัมพันธ์กับผู้กำหนดนโยบาย และการทำให้พวกเขาเข้าใจอย่างต่อเนื่องว่า ประเด็นปาเลสไตน์ไม่ใช่ข้อเรียกร้องเฉพาะของชาวอาหรับ ไม่ใช่ข้อเรียกร้องเฉพาะของชาวมุสลิม และไม่ใช่เรื่องของชุมชนใดชุมชนหนึ่งเท่านั้น แต่เป็นคำถามเกี่ยวกับการเคารพกฎหมายระหว่างประเทศ เกี่ยวกับศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และเกี่ยวกับว่าสังคมจะยืนหยัดอยู่บนหลักการเดียวกันในทุกกรณี หรือจะเลือกใช้หลักการเหล่านั้นเฉพาะเมื่อสะดวกตัวเองเท่านั้น

◾️ เผชิญหน้ากับวาระด้านความมั่นคงและการจำกัดเสรีภาพพลเมือง

หนึ่งในความท้าทายที่สำคัญที่สุดของการเคลื่อนไหวเพื่อปาเลสไตน์ในปัจจุบัน ไม่ได้อยู่ที่การโต้แย้งข้อเท็จจริงเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การที่ประเด็นนี้ถูกดึงเข้าไปอยู่ในกรอบของ "ความมั่นคง" มากขึ้นเรื่อย ๆ

ตลอดช่วงหลังเหตุการณ์ 11 กันยายน เราได้เห็นกระบวนการที่เชื่อมโยงประเด็นต่าง ๆ เข้าหากันอย่างเป็นลูกโซ่ จากปาเลสไตน์ไปสู่ซีเรีย จากซีเรียไปสู่แนวคิดสุดโต่ง และจากแนวคิดสุดโต่งไปสู่การก่อการร้าย เมื่อการเชื่อมโยงเช่นนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า การพูดถึงสิทธิของชาวปาเลสไตน์ก็อาจถูกมองด้วยความหวาดระแวงตั้งแต่ต้นหรืออาจถูกตีความว่าเป็นความผิด

ในมหาวิทยาลัยหลายแห่ง ในหลายมหาวิทยาลัย การแสดงจุดยืนสนับสนุนสิทธิของชาวปาเลสไตน์อาจนำมาซึ่งแรงกดดัน การตรวจสอบ หรือข้อกล่าวหาที่เกินกว่าตัวเนื้อหาของสิ่งที่ถูกพูดจริง ๆ

ซึ่งจะนำไปสู่ปัญหาที่ใหญ่กว่าประเด็นปาเลสไตน์เพียงอย่างเดียว เพราะเมื่อสังคมเริ่มยอมรับว่าความคิดเห็นทางการเมืองบางประเภทสามารถถูกจำกัดได้ง่าย ๆ ภายใต้ชื่อของ "ความมั่นคง" พื้นที่เสรีภาพของทุกคนก็จะค่อย ๆ แคบลงไปพร้อมกัน

วันนี้อาจเป็นเรื่องปาเลสไตน์ วันพรุ่งนี้อาจเป็นเรื่องอื่น แต่หลักการที่ถูกกระทบคือหลักการเดียวกัน นั่นคือสิทธิของประชาชนในการตั้งคำถาม วิพากษ์วิจารณ์ และแสดงออกทางการเมืองอย่างสันติ

การต่อต้านแนวโน้มดังกล่าวจึงไม่ใช่เพียงการปกป้องขบวนการสนับสนุนปาเลสไตน์ แต่เป็นการปกป้องคุณภาพของประชาธิปไตยโดยรวม โดยเฉพาะในมหาวิทยาลัย ซึ่งควรเป็นพื้นที่ที่ผู้คนสามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นที่แตกต่างกันได้อย่างเสรี

มหาวิทยาลัยไม่ได้มีหน้าที่ทำให้ทุกคนเห็นพ้องกัน หน้าที่ของมหาวิทยาลัยคือการเปิดพื้นที่ให้ผู้คนได้คิด ถกเถียง ตั้งคำถาม และตรวจสอบข้อสมมุติฐานที่สังคมยึดถือ

หากสถาบันที่มีภารกิจเช่นนี้เริ่มหวาดกลัวต่อการจัดเสวนา การอภิปราย หรือการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็นทางการเมืองที่สำคัญที่สุดประเด็นหนึ่งของยุคสมัย นั่นย่อมสะท้อนว่าพื้นที่เสรีภาพทางปัญญากำลังถูกบีบให้แคบลงอย่างน่ากังวล

ศักดิ์ศรีของมหาวิทยาลัยไม่ได้อยู่ที่การหลีกเลี่ยงประเด็นที่อ่อนไหวและท้าทาย แต่อยู่ที่ความกล้าหาญในการเปิดพื้นที่ให้มีการพูดคุยอย่างมีเหตุมีผลเกี่ยวกับประเด็นเหล่านั้น และศักดิ์ศรีเช่นนั้นคือสิ่งที่จำเป็นต้องได้รับการปกป้อง ไม่เฉพาะเพื่อปาเลสไตน์ แต่เพื่ออนาคตของสังคมประชาธิปไตยโดยรวม

◾️ ความทับซ้อนของโครงสร้างการกดขี่

ในเชิงวิชาการ คำว่า intersectionality ไม่ได้หมายถึง "ทุกปัญหาเหมือนกัน" แต่หมายถึงการมองเห็นว่าโครงสร้างการกดขี่หลายรูปแบบมีจุดเชื่อมโยงและเสริมกำลังกัน ซึ่งแนวคิดนี้เริ่มต้นจากข้อสังเกตง่าย ๆ ว่า ความอยุติธรรมไม่ได้ดำรงอยู่เป็นเกาะแยกโดดเดี่ยวจากกัน การเหยียดเชื้อชาติ ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ การเลือกปฏิบัติทางศาสนา การใช้อำนาจโดยรัฐ และการกดขี่ในรูปแบบต่าง ๆ มักเชื่อมโยงกันและเสริมกำลังซึ่งกันและกัน

ด้วยเหตุนี้ ปาเลสไตน์จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของชาวปาเลสไตน์ สิ่งที่เกิดขึ้นในกาซาหรือเวสต์แบงก์ไม่ได้แยกขาดจากสิ่งที่เกิดขึ้นกับชุมชนมุสลิมในยุโรปหรือสหรัฐอเมริกา แม้บริบทจะแตกต่างกัน แต่หลายครั้งเรากลับพบรูปแบบที่คล้ายคลึงกันอย่างน่าทึ่ง

ทั้งในวิธีการสร้างความชอบธรรมให้กับการใช้อำนาจ ในระบบความมั่นคงที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ในวาทกรรมที่แบ่งผู้คนออกเป็น "พวกเรา" และ "พวกเขา" และในกลไกทางเศรษฐกิจและการเมืองที่ทำให้ความไม่เท่าเทียมสามารถดำรงอยู่ต่อไปได้

ขบวนการ Black Lives Matter ในสหรัฐอเมริกาเป็นตัวอย่างสำคัญของการมองเห็นความเชื่อมโยงเช่นนี้ นักกิจกรรมจำนวนมากในขบวนการดังกล่าวไม่ได้มองว่าการต่อสู้กับการเหยียดผิวในสหรัฐฯ เป็นเรื่องที่แยกขาดจากปาเลสไตน์ ตรงกันข้าม พวกเขาเห็นว่าทั้งสองกรณีต่างตั้งคำถามต่อโครงสร้างอำนาจแบบเดียวกัน ว่ามันเป็นการเผชิญหน้ากับระบบที่สามารถลดทอนความเป็นมนุษย์ของผู้คนบางกลุ่ม ทำให้พวกเขาถูกควบคุม ถูกเฝ้าระวัง หรือถูกปฏิบัติอย่างไม่เท่าเทียม โดยยังคงรักษาความชอบธรรมของตนเองไว้ได้

นี่คือเหตุผลที่ประวัติศาสตร์มีความสำคัญ เพราะเมื่อมองย้อนกลับไป เราจะเห็นว่าปาเลสไตน์ไม่ได้เชื่อมโยงเพียงกับเหตุการณ์ร่วมสมัย แต่มันเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของลัทธิล่าอาณานิคม เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของการเหยียดเชื้อชาติ เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของการแสวงหาประโยชน์ทางเศรษฐกิจ และเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์อันยาวนานของผู้คนที่ลุกขึ้นต่อต้านสิ่งเหล่านั้น

ด้วยเหตุนี้ การกล่าวเพียงว่า "ฉันสนับสนุนสิทธิของชาวปาเลสไตน์" แม้จะเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ ก็ยังไม่เพียงพอที่จะสะท้อนขอบเขตทั้งหมดของประเด็นนี้ เพราะสิ่งที่กำลังเป็นเดิมพันไม่ได้จำกัดอยู่ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งของโลก มันเกี่ยวข้องพร้อมกันกับเศรษฐกิจ วัฒนธรรม สังคม และการเมือง และยังเกี่ยวข้องกับคำถามว่าใครถูกมองว่าเป็นมนุษย์อย่างสมบูรณ์บ้าง ใครได้รับสิทธิในการมีเกียรติศักดิ์ศรี และใครถูกผลักให้อยู่นอกขอบเขตของความเห็นอกเห็นใจทางการเมือง

ระบบอำนาจที่ครอบงำอยู่ในปัจจุบันได้รับประโยชน์จากการที่การต่อสู้เหล่านี้ถูกแยกออกจากกัน เมื่อแรงงานต่อสู้เฉพาะเรื่องแรงงาน เมื่อผู้ต่อต้านการเหยียดผิวต่อสู้เฉพาะเรื่องเชื้อชาติ เมื่อผู้เรียกร้องเสรีภาพทางศาสนาต่อสู้เฉพาะเรื่องศาสนา และเมื่อปาเลสไตน์ถูกทำให้เป็นเพียง "ปัญหาของตะวันออกกลาง" พลังของการเปลี่ยนแปลงก็จะถูกกระจายและจำกัดอยู่ในวงแคบ

แต่เมื่อผู้คนเริ่มมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างการต่อสู้เหล่านี้ เมื่อเข้าใจว่าความอยุติธรรมในรูปแบบต่าง ๆ ไม่ได้ดำรงอยู่อย่างโดดเดี่ยว และทั้งยังเข้าใจว่าปาเลสไตน์ไม่ใช่เป็นเพียงเรื่องของชาวปาเลสไตน์ ชาวอาหรับ หรือชาวมุสลิมเท่านั้น แต่เป็นส่วนหนึ่งของคำถามที่ใหญ่กว่านั้นเกี่ยวกับความเสมอภาค ศักดิ์ศรี และความเป็นมนุษย์ร่วมกันของทุกคน

เมื่อนั้นเอง การเคลื่อนไหวจะก้าวพ้นจากการเป็นข้อเรียกร้องของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง และกลายเป็นการเรียกร้องในนามของมนุษยชาติร่วมกัน ซึ่งเป็นพลังที่ยากจะถูกลดทอน เพิกเฉย หรือกักขังไว้ภายในพรมแดนใดพรมแดนหนึ่งได้อีกต่อไป

◾️ เทววิทยาแห่งการปลดปล่อยและกรอบศีลธรรมของการต่อสู้

หากมีกรอบความคิดหนึ่งที่สามารถเชื่อมโยงผู้คนจากความเชื่อและภูมิหลังที่แตกต่างกันเข้าด้วยกันได้ กรอบนั้นคือแนวคิดเรื่อง "การปลดปล่อย"

ไม่ว่าจะเป็นคริสเตียน มุสลิม ยิว หรือแม้แต่ผู้ที่ไม่ได้นับถือศาสนาใดเลย ต่างสามารถพบจุดร่วมกันได้ในหลักการพื้นฐานข้อหนึ่ง นั่นคือ มนุษย์ทุกคนมีศักดิ์ศรี และไม่มีระบบใดควรมีสิทธิพรากศักดิ์ศรีนั้นไป

ในความหมายนี้ การต่อสู้เพื่อปาเลสไตน์ไม่ได้ถูกมองว่าเป็นเพียงข้อพิพาททางดินแดน หรือความขัดแย้งทางการเมืองระหว่างสองฝ่าย แต่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการที่ใหญ่กว่านั้น เป็นการต่อสู้ของผู้คนที่กำลังเรียกร้องสิทธิในการมีชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรี เรียกร้องความเสมอภาค และปฏิเสธโครงสร้างอำนาจที่สร้างความไม่เท่าเทียมขึ้นบนพื้นฐานของเชื้อชาติ ชาติพันธุ์ หรือมรดกของลัทธิล่าอาณานิคม

นี่จึงเป็นการรวมตัวกันของผู้คนจากภูมิหลังทางศาสนาและอุดมการณ์ที่แตกต่างกันภายใต้ร่มธงของกระบวนการปลดปล่อยมนุษย์สู่อิสรภาพ

◾️ ว่าด้วยการต่อต้านและความหมายของการยืนหยัดในหลักการ

ไม่ใช่หน้าที่ของผู้คนที่อาศัยอยู่ในโลกตะวันตกหรือที่อื่น ที่จะกำหนดว่าชาวปาเลสไตน์ซึ่งใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางการยึดครอง การปิดล้อม และได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งโดยตรง ว่าพวกเขาควรจะต่อสู้อย่างไร หรือเลือกใช้วิธีการใดในการต่อต้าน

การตัดสินใจดังกล่าวเป็นสิทธิและความรับผิดชอบของผู้ที่อยู่ในพื้นที่นั้นเอง

แต่สิ่งที่สามารถกล่าวได้อย่างชัดเจนจากภายนอกคือ การมุ่งเป้าความรุนแรงไปยังพลเรือนไม่อาจถือเป็นสิ่งที่ชอบธรรมได้ แต่ในเวลาเดียวกัน การปฏิเสธความรุนแรงต่อพลเรือนก็ไม่ควรถูกนำมาใช้เป็นข้ออ้างในการปฏิเสธสิทธิของผู้ถูกกดขี่ที่จะต่อต้านความอยุติธรรมที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่

สำหรับผู้คนในยุโรปและโลกตะวันตก หน้าที่ไม่ได้อยู่ที่การพูดแทนชาวปาเลสไตน์ แต่อยู่ที่การถามตนเองว่า เราจะตอบสนองต่อความอยุติธรรมที่รับรู้ได้อย่างไร

ซึ่งคำตอบนั้นอยู่ในรูปแบบของการเคลื่อนไหวภาคประชาสังคมที่สันติไม่ใช้ความรุนแรง และหนึ่งในเครื่องมือสำคัญของการเคลื่อนไหวเช่นนี้ คือ ขบวนการเคลื่อนไหว BDS หรือ Boycott (คว่ำบาตร), Divestment (ถอนกิจการ) และ Sanctions (มาตรการลงโทษทางเศรษฐกิจและการเมือง)

อย่างไรก็ตาม BDS ไม่ได้ถูกมองว่าเป็นเพียงยุทธวิธีทางการเมือง แต่เป็นการตั้งคำถามทางศีลธรรมต่อชีวิตประจำวันของเราเอง เราซื้ออะไร เราสนับสนุนใคร เราลงทุนกับอะไร และเรายินยอมให้สิ่งใดดำรงอยู่ต่อไปโดยไม่ตั้งคำถาม

การเมืองนั้นไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในรัฐสภา บนเวทีระหว่างประเทศ หรือในการเลือกตั้งเท่านั้น แต่ยังปรากฏอยู่ในพฤติกรรมการบริโภค การลงทุน และการตัดสินใจเล็ก ๆ ที่เราทำอยู่ทุกวัน สิ่งที่เราซื้อ สิ่งที่เราสนับสนุน และวิธีที่เราใช้ทรัพยากรของตนเอง ล้วนสะท้อนคุณค่าบางอย่างที่เราเลือกจะยืนอยู่ข้าง

ตัวอย่างจากประวัติศาสตร์ของแอฟริกาใต้ ครั้งหนึ่ง ระบบการแบ่งแยกสีผิวดูมั่นคงจนหลายคนคิดว่ามันจะดำรงอยู่ตลอดไป ในเวลานั้น ผู้มีอำนาจจำนวนมากปกป้องมัน สนับสนุนมัน หรืออย่างน้อยก็เลือกที่จะไม่ต่อต้านมัน

แต่เมื่อเวลาผ่านไป กระแสประวัติศาสตร์ก็เปลี่ยนทิศ ผู้ที่เคยถูกตราหน้ากลับได้รับการยกย่อง และผู้คนจำนวนมากต่างพยายามบอกว่า ตนเองเคยอยู่ข้างความถูกต้องมาตลอด

คำถามที่ทิ้งไว้วันนี้จึงไม่ใช่เพียงคำถามเกี่ยวกับปาเลสไตน์ แต่เป็นคำถามที่แต่ละคนต้องตอบกับตนเอง เมื่อประวัติศาสตร์หันกลับมามองช่วงเวลานี้ มันจะบันทึกว่าเราเลือกยืนอยู่ตรงไหน

การสนับสนุนองค์กร บริษัท หรือสถาบันที่มีส่วนทำให้ผู้คนถูกลดทอนความเป็นมนุษย์ (หรือทุกวันนี้ที่ยกระดับเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์) ย่อมไม่ใช่การกระทำที่เป็นกลาง เพราะการไม่เลือก ก็เป็นการเลือกในรูปแบบหนึ่ง และทุกการเลือกย่อมสะท้อนบางอย่างเกี่ยวกับคุณค่าที่เรายึดถือ

ท้ายที่สุดแล้ว มันจึงไม่เกี่ยวว่าเราจะเป็นเอธิสต์ แอกนอสติก ยิว คริสเตียน หรือมุสลิม ถ้าหากว่าเรานั้นยืนอยู่ข้างความยุติธรรม คำตอบเดียวที่เรามีคือเราจะต้องยืนอยู่ข้างผู้ถูกอธรรม ซึ่งเป็นข้างที่เราจะได้รับการบันทึกว่าเราได้ยืนอยู่ในข้างที่ถูกต้องของหน้าประวัติศาสตร์ และประวัติศาสตร์จะไม่ได้จดจำผู้คนจากสิ่งที่พวกเขาประกาศว่าตนเชื่อ แต่จะจดจำจากสิ่งที่พวกเขาเลือกทำ เมื่อถึงเวลาที่ต้องตัดสินใจว่าจะยืนอยู่ข้างใด

แปลและเรียบเรียง: Sh.Budhavajana

◉ แปลและเรียบเรียงจากการบรรยายหัวข้อ: Ramadan, Tariq. "Democratic Engagement & Justice for Palestinians." Palestine Expo 2017 (PalExpo), 8-9 July 2017, Queen Elizabeth II Centre, London.

เมื่อวันที่ 8 – 9 กรกฎาคม ที่ผ่านมา (2017) ได้มีมหกรรมปาเลสไตน์ที่ใหญ่ที่สุดของยุโรปภายใต้ชื่องานว่า Palestine Expo 2017 หรือ PalExpo เนื่องในโอกาสรำลึกครบรอบ 100 ปี หลังคำประกาศบัลโฟร์ของเจ้าอาณานิคมอังกฤษ และครบรอบ 50 ปี หลังอิสราเอลเข้ายึดครองเขตเวสต์แบงค์และฉนวนกาซา และครบรอบ 10 ปี หลังอิสราเอลปิดล้อมฉนวนกาซา จัดขึ้นที่ศูนย์กลาง Queen Elizabeth II ใจกลางกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ โดยมีผู้เข้าร่วมงานมากกว่า 15,000 คน และผลตอบรับจากงานถือว่าประสบความสำเร็จเป็นอย่างยิ่ง

ซึ่งเนื้อหา (ฉบับเผยแพร่ครั้งแรก) บรรจุอยู่ในหนังสือ “ปาเลสไตน์: วาระหลักของมนุษยชาติ” (พ.ศ. 2561) จัดทำโดย สถานีหนังสือ - Book Station ร่วมกับสภาเครือข่ายช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม สำนักจุฬาราชมนตรี และศูนย์มุสลิมศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เผยแพร่ครั้งแรก: July 13, 2017

เผยแพร่ครั้งที่สอง:June 11, 2026 (ฉบับล่าสุดนี้ได้รับการเกลาเนื้อหาให้ครบถ้วนสมบูรณ์ขึ้น)

📖 อ่านบทความที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้อง ทำไมปัญหาปาเลสไตน์จึงเป็นปัญหาของเราทุกคน