หลายสถานการณ์การเป็นโค้ชแล้วเราอาจนึกคำถามไม่ออก วันนี้หลังจากที่ผมได้เข้าร่วมกิจกรรม Help Desk #2 เตรียมพร้อมสำหรับกิจกรรม Show&Share ในโครงการ Investory Investment Learning Design Bootcamp ในช่วงต้นกิจกรรมได้มีการแบ่งห้องความสนใจเกี่ยวกับทักษะต่าง ๆ ของการเป็น FA ซึ่งในวันนี้ผมได้เลือกเกี่ยวกับการตั้งคำถาม คือถามอย่างไรให้เข้าถึงเป้าหมาย ซึ่งในวันนี้พี่มะโหนกได้นำเสนอเครื่องมือที่จะช่วยให้เราได้ใช้คำถาม ถามให้คิด สำหรับการตรวจสอบความคิดตัวเองในแบบ Socratic Questioning ?

ซึ่งจะมีอะไรบ้างนั้นเรามาติดตามกันเลยครับ

  1. Clarification การถามเพื่อทำให้เกิดความชัดเจน คำถามแบบนี้ต้องการที่จะให้เกิดการอธิบายรายละเอียด เช่น ช่วยอธิบายคำ....นี้หน่อยได้ไหม? หรือ ยกตัวอย่างสิ่งที่อธิบายได้ไหม ? คำถามแบบนี้จะทำให้เรากระจ่างหรือเข้าใจในสิ่งที่เราอาจยังสับสนได้ชัดเจนขึ้น

  2. Probing Assumptions การถามที่ท้าทายสมมติฐาน เป็นคำถามที่ทำให้นำเสนอเหตุผลหรือหลักฐาน เช่น การที่เราสมมติเช่นนี้จะเป็นจริงเสมอไปไหม? ซึ่งการถามเช่นนี้จะช่วยให้เกิดการคิดทบทวนถึงความเชื่อที่มีอยู่ในตัว และเห็นช่องโหว่ของสมมติฐานได้

  3. Evidence/Reason การถามที่ต้องการขอเหตุผลหรือหลักฐาน เช่น ทำไมถึงทำเช่นนั้น ? รู้ได้อย่างไรว่าเรื่องนี้ถูกต้อง? ข้อมูลอะไรที่ยืนยันความคิดเช่นนี้? มีเหตุผลอะไรบ้างที่ควรทำเช่นนั้น? เป็นการที่ทำให้เห็นสิ่งที่จะตามมาได้ทบทวนความรู้เชิงหลักการและข้อมูลจริง

  4. Implication & Consequences ผลลัพธ์ที่ตามมา เป็นการถามที่เน้นในความที่เกี่ยวข้องกับผลลัพธ์ เช่น เรื่องนี้ส่งผลอะไรต่อไป? ถ้าสิ่งนี้เกิดแล้วคิดว่าจะเกิดอะไรตามมา? ทำให้เราได้เห็นผลกระทบที่ชัดเจนมากขึ้น หรือเรื่องต่าง ๆ เหล่านั้นจะส่งผลอย่างไรต่อไป

  5. Viewpoints / Perspective เป็นการถามที่มองจากหลายมุมมอง เพื่อที่ขยายมุมมองจากมุมอื่น ๆ ที่หลากหลาย เช่น ถ้ามองจากในมุมคนนี้คิดว่าเขาจะมองอย่างไร? มีทางเลือกอะไรอยู่บ้าง? ข้อแตกต่างระหว่าง...กับ....คืออะไร ? ช่วยทำให้เกิดการมองการเปรียบเทียบที่หลากหลายมากขึ้น

  6. Question about the Question ถามต่อคำถาม เป็นการให้คิดว่าทำไมคำถามนี้จึงมีความสำคัญ เป็นคำถามถึงประเด็นที่เริ่มมา เช่น ทำไมถึงต้องถามคำถามนี้ ? อะไรคือที่มาของความคิดชุดนี้? ทำไมต้องถามว่า....? คุณคิดว่าทำไมคำถามเรื่อง...จึงสำคัญ? ช่วยให้เกิดการคิดเชิงสะท้อนและเข้าใจว่าทำไมเรื่องนี้จึงควรถาม

และนี่คือ 6 รูปแบบของคำถามที่จะช่วยให้เกิดการตรวจสอบความคิดด้วยตนเอง และการปรับใช้คำถามที่หลากหลายจะทำให้กระบวนการเกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น