วันนี้ถือเป็นโอกาสอันดีที่ผมได้ชมการแสดงโขนที่ถ่ายทอดผ่านทางไลฟ์สด link ซึ่งเป็นการแสดงในการทดลองระบบของโรงละครแห่งชาติ ที่ได้ปิดปรับปรุงไปนาน จนวันนี้ได้มีการแสดงที่น่าสนใจนั่นคือ การแสดงโขน ซึ่งแน่นอนครับในเรื่องรามเกียรติ์มีตอนต่าง ๆ มากมายหลายตอน แต่วันนี้เป็นตอนที่ผมเพิ่งได้ดูวันนี้เป็นวันแรก นั่นคือ ตอนเกสรทมาลาพลีชีวัน ตอนแรกก็แอบงงว่าชื่อเกสรทมาลาคือใคร ซึ่งเดี๋ยวมาเฉลยตอนท้ายนะครับ การแสดงในวันนี้เริ่มต้นด้วยการรำถวายความอาลัย 1 ชุด คล้าย ๆ เป็นระบำเบิกโรงตามธรรมเนียมการแสดง จากนั้นก็ตามด้วยการแสดงโขนเลย

สัจจะสัญญาระหว่างยักษ์และลิง มิตรภาพของเพื่อนต่างสปีชีร์แม้แรกพบกัน กลับผูกพันอธิษฐานจะเป็นเพื่อนรักกันจนวันตาย

เรื่องราวความรักของเพื่อนกันเมื่อแรกเจอไม่รู้ว่าทั้งสองต่างถูกชะตากันได้อย่างไรถึงกับตั้งสัจจะอธิษฐานจะเป็นเพื่อนรักกันตลอดไป กล่าวถึงลิงที่ชื่อว่าเกสรทมาลาและยักษ์ที่ชื่อว่ามังกรกัณฐ์ ทั้งสองได้มาพบกันที่ป่าแห่งหนึ่ง ยักษ์มังกรกัณฐ์ได้กลิ่นหอมเหมือนดอกไม้หลงใหลจึงตามหาตามกลิ่นที่ล่องลอยไปจบที่ลิงน้อยที่อยู่ในป่า เมื่อได้พบกันทั้งสองกับถูกชะตาและอยากให้เป็นเพื่อนเล่นกัน ถึงกระทั่งเจ้ายักษ์น้อยชวนเจ้าลิงน้อยเข้าไปในเมืองเพื่อจะได้เล่นด้วยกัน แต่เจ้าลิงเกสรทมาลากลับปฏิเสธด้วยตัวเองมีความสุขอยู่ในป่าที่เหมาะสมกับชาติกำเนิดของตัวเอง เมื่อเป็นดังนั้นเจ้ายักษ์จึงขอให้สัญญากับลิงว่าจะเป็นเพื่อนรักกันจนวันตาย ทั้งสองจึงได้ตั้งจิตอธิษฐานด้วยสัจจะวาจาว่าจะเป็นเพื่อนรักกัน

แต่ด้วยชะตาฟ้าลิขิตเจ้าลิงน้อยตัวนั้นหรือเกสรทมาลาคือเทวดาที่พระอิศวรบัญชาให้มาจุติเป็น 1 ใน 18 มงกุฏช่วยพระรามในการต่อกรกับทศกัณฐ์ ด้วยตัวนั้นเกิดจากเกสรดอกไม้ทำให้ร่างกายมีกลินหอม และเจ้ายักษ์น้อยเพื่อนรักเป็นลูกของพญาขร เชื้อวงศ์ของทศกัณฐ์​ เรื่องราวดำเนินไปเมื่อพระรามถูกทศกัณฐ์ลักพานางสีดาไปยังกรุงลงกา จึงเป็นการที่พระรามต้องไปทวงคืนนางสีดากลับคืนมาแต่ด้วยภูมิศาสตร์ของเมืองลงกาเป็นเกาะจำเป็นต้องจองถนนเชื่อมเพื่อเดินทางไปได้ ด้วยพลวานรของพระรามซึ่งได้มาจากเมืองของวานร 2 เมือง คือ เมืองขีดขิน กับ เมืองชมพู โดยมีประชากรลิงจากเมืองขีดขิน 50 สมุด (1 สมุด = 10^21) และจากเมืองชมพู 27 สมุด แต่ทั้งสองเมืองกลับมีข้อขัดเคืองกันระหว่างหนุมานแห่งเมืองขีดขิน กับนิลพัท แห่งเมืองชมพูพาน จึงทำให้เกิดการวิวาทขัดแย้งกัน จึงจำเป็นต้องแยกทั้งสองฝ่ายโดยให้นิลพัทกลับไปยังเมืองชมพูพานแล้วทำหน้าที่ส่งเสบียงให้กับกองทัพ ส่วนหนุมานให้ดำเนินการจองถนนให้แล้วเสร็จภายใน 7 วัน ซึ่งสำเร็จตามความคาดหมายปรากฏว่าเมื่อมาใกล้ประชิดเมืองลงกา ก็เกิดการศึกที่ทศกัณฐ์ได้มอบหมายให้เหล่าพงษ์วงศ์ยักษ์ช่วยทำศึกและพญาขร พ่อของมังกรกัณฐ์ก็ต้องตายจากการทำศึก ทศกัณฑ์จึงเรียกให้มังกรกัณฐ์ออกไปรบซึ่งด้วยอิทธิฤทธิ์ของยักษ์ตนนี้เมื่อรบกับพระรามก็ไม่สามารถฆ่ามังกรกัณฐ์ให้ตายได้ และกลับสามารถสร้างภาพลวงตาให้เห็นร่างกายของตนมากมายในอากาศ ด้วยเหตุนี้จึงยากที่จะสังหารให้ตายได้

ด้วยเกสรมาลาซึ่งเป็นทหารในกองทัพพระรามต้องการช่วยให้พระรามทำศึกในครั้งนี้ชนะ จึงขออาสาไปหาร่างจริงของมังกรกัณฐ์โดยยอมสละชีพให้เมื่อเรียกเพื่อนออกมาแล้วให้พระรามยิงศรได้เลย ซึ่งก็เป็นดังนั้น ทั้งสองก็ตายด้วยกันดังคำอธิฐาน

จะเห็นได้ว่าความภักดี การถือสัจจะ และมิตรภาพ ที่เกิดขึ้นในเรื่องนี้ แม้จะมีจุดขัดแย้งที่จะต้องเลือกระหว่างภาระหน้าที่กับเรื่องส่วนตัว แต่ด้วยในเรื่องนี้เลือกที่หน้าที่ที่ต้องทำเหนือเรื่องส่วนตัว แต่พวกเขาก็ไม่ลืมมิตรภาพที่มีให้กัน แม้จะต่างเชื้อสาย ไม่ใช่ญาติวงศ์กัน แต่ความรักของเพื่อนกับเพื่อนก็สวยงามสร้างมิตรภาพให้เกิดขึ้นแม้จะมีสงครามแต่การสร้างมิตรภาพก็จะทำให้เกิดความสงบสุขขึ้นได้เช่นกัน