วันนี้เป็นวันสำคัญวันหนึ่งของเกษตรกรไทย เพราะด้วยประเทศของเราเป็นประเทศเกษตรกรรม การทำการเกษตรมีปัจจัยโดยตรงกับสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชพันธุ์ต่าง ๆ ซึ่งการจัดงานวันพืชมงคลนี้ เป็นเหมือนหมุดหมายของการเปลี่ยนผ่านจากฤดูร้อนมาสู่ฤดูฝนที่มีความเหมาะสมกับการเพาะปลูก

เมื่อพูดถึงพระราชพิธีที่สำคัญโดยเฉพาะพระราชพิธีพราหมณ์ในราชสำนัก ปัจจุบันเราคงเห็นไม่มากนักเมื่อเทียบจากอดีต ซึ่งมีหลักฐานพระราชพิธีต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นจากหนังสือที่เล่าเรื่องราวของพระราชพิธีต่าง ๆ ตลอดทั้งปี พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหนังสือที่ชื่อว่า "พระราชพิธีสิบสองเดือน" พระราชพิธีที่เกิดขึ้นในวันนี้มีประวัติความเป็นมาอันยาวนานแม้กระทั่งในพุทธประวัติยังมีการกล่าวถึงพระราชพิธีนี้ด้วย ซึ่งก็คือ พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ซึ่งเมื่อพิจารณาจากชื่อของพระราชพิธีนี้จะเห็นกระบวนการที่เกี่ยวกับการเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจโดยเฉพาะข้าว เมื่อเราแยกชื่อพระราชพิธีนี้จะได้ว่า จรดพระนังคัล และ แรกนาขวัญ โดยคำว่า พระนังคัล มาจากภาษาเขมร แปลว่า คันไถ นั่นก็คือการจรดคันไถลง บนพื้น และ แรกนาขวัญ ก็คือการ การทำนาเป็นครั้งแรกเพื่อเป็นขวัญกำลังใจกับเกษตรกรชาวนา การจัดพระราชพิธีนี้ขึ้นมาเป็นเหมือนการสร้างขวัญและกำลังใจให้เหล่าเกษตรกรทั้งหลายได้มีแรงใจที่จะสร้างผลผลิตให้เกิดขึ้น นับว่าเป็นการใช้จิตวิทยาเพื่อเสริมแรงจูงใจในการทำงานเพื่อตนเองและประเทศชาติ

ไฮไลต์ของพระราชพิธีนี้นอกจากการจัดให้มีการไถ การพรวนดิน การหว่านเมล็ดข้าว เพื่อเป็นการแรกนาแล้ว ยังมีพิธีในการเสี่ยงทาย ซึ่งมีด้วยกัน 2 ช่วง คือ ช่วงการเสี่ยงทายผ้านุ่งของพระยาแรกนา ซึ่งจะทำนายปริมาณน้ำว่าปีนี้น้ำจะมากหรือน้อยตามความยาวของผ้านุ่ง ถ้าผ้านุ่งนุ่งสั้นน้ำจะมาก แต่ถ้าผ้านุ่งยาวน้ำจะน้อย นั่นเอง ส่วนในช่วงที่สองจะมีการเสี่ยงทายการกินอาหารของพระโคซึ่งใช้ในพิธีว่าพระโคจะกินเลี้ยงสิ่งใดแล้วก็จะมีการทำนายของสิ่งนั้น ซึ่งคำทำนายส่วนใหญ่จะเป็นการทำนายที่เกี่ยวกับปริมาณน้ำ สภาพตลาดการค้าขาย สภาพการเมือง เป็นต้น ซึ่งมักจะเป็นไปในทิศทางที่ดีเพื่อเป้าหมายของการจัดพิธีนี้ก็คือการสร้างขวัญกำลังใจให้เกษตรกร

โดยแม้วันนี้โรงเรียนของผมจะมีการเปิดเรียน เลยได้นำกิมมิคเล็ก ๆ เกี่ยวกับพระราชพิธีนี้มาด้วย Gemini_Generated_Image_avq1yhavq1yhavq1 โดยกิจกรรมนี้ผมให้นักเรียนเช็คอินความพร้อมที่จะเรียนรู้ว่าสมมติถ้านักเรียนเป็นพระโคจะเลือกกินสิ่งใด เพื่อทำนายความพร้อมในการเรียนรู้ ซึ่งไอเดียนี้ได้มาจาก BlackBox จากกิจกรรม Check Out ของ HelpDesk ครั้งที่ 2 เมื่อวานนนี้ ซึ่งหลังจากที่ได้ลองใช้นักเรียนสนุกและทำให้ได้พูดเชื่อมโยงเกี่ยวกับวันสำคัญอย่างวันนี้ด้วย