บอร์ดเกมเป็นเครื่องมือหนึ่งที่ปัจจุบันถูกนำมาใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนในสมัยนนี้อย่างมาก แล้วบอร์ดเกมดีอย่างไร ? และจะสามารถนำมาใช้ในการจัดกระบวนการเรียนรู้อย่างไร วันนี้เราจะได้มาลองดูแนวคิดเบื้องต้นที่จะสร้างและนำบอร์ดเกมมาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้กันครับ

เริ่มต้นผมขอบอกเหตุผลที่บอร์ดเกมมักถูกนำมาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในยุคนี้อย่างมาก เนื่องมาจากบอร์ดเกมสามารถสร้างเหตุการณ์ ขั้นตอน เรื่องราว ต่าง ๆ ได้ จากเมื่อการสอนคอนเทนต์เพียว ๆ ผ่านการเลคเชอร์เด็ก Gen Z ก็ย่อมเบื่อเป็นธรรมดา แต่เมื่อลองปรับมาใช้กระบวนการที่เรียกว่า Game base Learning จะช่วยดึงดูดความสนใจของเด็กนักเรียนได้ ทั้งการที่ได้ปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เล่นกับผู้เล่น หรือระหว่างผู้เล่นกับกระบวนการช่วยดึงนักเรียนออกมาจากหน้าจอมือถือที่เปิดคอนเทนต์ต่าง ๆ ได้ และที่สำคัญที่เป็นจุดเด่นของการที่บอร์ดเกมสามารถสร้างให้เกิดการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ ประสบการณ์นี้อาจเป็นประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในโลกปัจจุบันแต่เราสามารถย่อมาให้นักเรียนได้พบเจอผ่านการเล่นบอร์ดเกมได้ หรือแม้กระทั่งโลกแห่งจินตนาการยิ่งเป็นเครื่องมือชั้นยอดที่ทำให้จุดเด่นดังกล่าวนี้ ได้ชักชวนให้ครูหรือผู้จัดกระบวนการเรียนรู้นิยมใช้บอร์ดเกมในการเป็นสื่อการสอน

แต่การใช้บอร์ดเกมนั้นก็มีข้อคำนึงในการปรับใช้ในการประกอบการเรียนรู้ คือ บอร์ดเกมนั้นมีความเหมาะสมกับกลุ่มหรือช่วงวัยของกลุ่มเป้าหมายหรือไม่ เพราะไม่อย่างนั้นแล้วถ้ากลุ่มที่เราใช้เป็นนักเรียนเด็กเล็กแต่กลับใช้บอร์ดเกมที่ซับซ้อนก็อาจทำให้การใช้บอร์ดเกมดังกล่าวไม่สอดคล้องและไม่บรรลุในเป้าหมายของการจัดกิจกรรม และช่วงวัยนี้เองก็มีบทบาทสำคัญในการเลือกรูปแบบของบแร์ดเกม เช่น หากกลุ่มเป้าหมายเป็นผู้ใหญ่เราสามารถประยุกต์เนื้อหาให้สัมพันธ์เข้ากับชีวิตจริงหรืออาจมาในรูปแบบของการเปรียบเปรยได้เช่นเดียวกัน

ในการใช้บอร์ดเกมเพื่อเป็นสื่อการเรียนรู้สามารถใช้หลักการง่าย ๆ คือ

เป็นการสร้างความสัมพันธ์ระหว่าง การเรียนรู้ กับ เกม และ สถานการณ์จำลอง ซึ่งสามสิ่งนี้จะนำไปสู่เป้าหมายของเนื้อหาที่เราต้องการถ่ายทอด

การใช้นั้นเราอาจจะยึดหลักการเบื้องต้นโดยดูจาก Learning Objective คือ อยากจะสอนอะไร เป้าหมายต้องชัดเจน นำไปสู่บทสรุป Learning Content ต้องการให้เด็กได้เนื้อหาอะไรแบบเน้น ๆ ในระหว่างการจัดกิจกรรมเราจะพบว่าเราสามารถที่จะใช้กระบวนการที่ทำซ้ำ ๆ เรื่องเดิม ๆ เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ให้เด็กได้รับโดยไม่รู้ตัวผ่านการเล่นบอร์ดเกม และสุดท้ายคือการประเมิน ซึ่งถือได้ว่าเป็นส่วนสำคัญที่หลายคนมักจะหลงลืมไปเสียด้วยปัจจัยต่าง ๆ แน่นอนว่าถ้าเราไม่ประเมินเราก็ไม่อาจรู้ได้เลยว่านักเรียนเข้าใจในเนื้อหาที่คุณพยายามใส่ไว้ในบอร์ดเกม โดยในขั้นนี้เราสามารถใช้การถอดบทเรียน การโต้ตอบในระหว่างเกม เป็นช่วงที่เราสามารถเก็บข้อมูลและวัดความเข้าใจในเนื้อเรื่องที่ครูได้ออกแบบไว้ในบอร์ดเกม

และแน่นอนครับรูปแบบของเกมและบอร์ดเกมมีมากมายเราจะออกแบบหรือนำมาใช้เป็นสื่อการสอนได้อย่างไร ? เราสามารถที่จะใช้เทคนิค SCAMPER เข้ามาช่วยในการออกแบบและการประยุกต์ใช้บอร์ดเกม ซึ่งแต่ละตัวเป็นดังนี้