ภารกิจพิชิตพรีเมียร์ลีก | เมื่อโลกฟุตบอลขับเคลื่อนด้วยข้อมูล

In football, time and space are the same thing. — Graham Taylor

จากหนังสือ: How To Win The Premier League (2024) — Ian Graham

Ian Graham (คนที่เขียนเล่มนี้) เขาเคยทำงานให้กับ Liverpool กว่า 10 ปี! ผ่านมาหมดแล้วทั้งยุคมืดและยุครุ่งเรือง ที่จะมาบอกเล่าประสบการณ์การการทำงาน ทั้งการวิเคราะห์ปัจจัยในสนาม นอกสนาม ไหนจะต้องสู้กับโค้ชและทีมงานที่ไม่เชื่อในเรื่องข้อมูลอีก

สิ่งที่ผมชอบที่สุดของเล่มคือ ได้รู้ปรัชญาและวิธีการทำงานของ Jürgen Klopp ซึ่งถือเป็นโค้ช 1 ใน 3 คนในดวงใจของผมเลย (btw, I’m not Liverpool fan.)

เล่มนี้ให้อารมณ์แบบหนังเรื่อง Moneyball (2011) เลย แต่เป็นเวอร์ชั่นของฟุตบอล (กีฬาที่สนุกที่สุดในโลกกกก ยกเว้นตอนดูทีมตัวเองเล่น — เฮ้อออออ 555555)

ถ้าคุณเป็นแฟนบอลที่หลงใหลในด้านเทคนิคและการวิเคราะห์ ไม่มีทางที่คุณจะไม่หลงรักเล่มนี้ ❤️

สิ่งมหัศจรรย์จากเรื่องเล็กๆ

สิ่งมหัศจรรย์ส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากสิ่งเล็กๆ ที่ไม่สำคัญหลายหลายเรื่องมารวมกันจนเกิดผลลัพธ์ที่ไม่ธรรมดา

ปาฏิหาริย์ ณ Anfield — UCL 2019 (semi-final)

ใน Leg แรกของรอบ semi-final เป็นบาร์เซโลน่าที่เปิดบ้านเอาชนะลิเวอร์พูลไปก่อน 3-0 และถ้าลิเวอร์พูลอยากจะเข้ารอบชิงก็ต้องชนะบาร์ซ่า 4 ลูกขึ้นไปใน Leg ที่ 2 (หยองงงง 🥶)

ซึ่งอัลกอริทึมของ Ian ทำนายว่าโอกาสที่จะได้เข้ารอบต่อไป คือ 3.5% — พวกสตาฟทีมงานพูดกันอย่างติดตลกว่า “นั่นมากกว่าที่ฉันคิดไว้อีกนะ!” — นอกเหนือจากโอกาสอันริบหรี่ อีกสิ่งหนึ่งที่ทีมงานวิเคราะห์ได้ค้นพบ คือ บาร์ซ่ามักจะเสียสมาธิตอนที่เสียลูกเตะมุม

สิ่งนี้เองที่จะกลายมาเป็นไฮไลท์ของเกมในค่ำคืนนั้น ลูกเตะมุมที่ฉวยจังหวะเล่นอย่างรวดเร็วของ “Trent Alexander-Arnold” ซึ่งกลายมาเป็นส่วนสำคัญของประตูชัยในค่ำคืนนั้น ส่งให้ลิเวอร์พูลเข้าชิงถ้วย UCL และเป็นเจ้ายุโรปได้สำเร็จ

สิ่งเล็กๆ ที่ถูกสังเกตจะกลายมาเป็นความได้เปรียบสำคัญ โดยเฉพาะในเกมที่ความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยอาจนำไปสู่ความพ่ายแพ้ได้

สถิติ vs อคติ

To understand God’s thoughts we must study statistics, for these are the measure of His purpose — Florence Nightingale

“เพื่อที่จะได้เข้าใจดำริของพระผู้เป็นเจ้า เราจึงต้องเรียนรู้สถิติ เพราะสิ่งเหล่านี้ใช้วัดประสงค์ของพระองค์ท่าน”

มนุษย์เราต่างได้รับอคติโดยไม่รู้ตัวจากความคิดเห็นคนอื่น และนั่นคือสาเหตุว่าทำไมเราควรจะใช้ Data ประกอบการตัดสินใจ ถ้าเราอยากรู้ว่าผู้เล่นคนไหนเก่งบ้าง เราก็ต้องดูว่าตัวชี้วัดของผู้เล่นที่เก่งมีอะไรบ้าง แต่ไม่ว่าข้อมูลจะดีขนาดไหน ถ้าเราไม่ได้ใช้ประโยชน์จากมันเลย มันก็ไร้ค่าอยู่ดี

อคติจากเหตุการณ์ที่นึกออกได้ง่าย (Availability Bias) — เหตุการณ์ที่สะเทือนอารมณ์ และประสบการณ์ส่วนตัว สิ่งที่นำไปสู่อคติที่มีต่อการประเมินฟอร์มของผู้เล่นได้

อคติจากผลลัพธ์ (Outcome Bias) — แนวโน้มที่จะให้ความสำคัญกับ “ผลลัพธ์สุดท้าย” มากเกินไป แทนที่จะให้ความสำคัญกับฟอร์มหรือวิธีการเล่น

"เก่ง" ไม่ได้หมายความว่า "เข้ากันได้"

Culture eats strategy for breakfast — ไม่ว่าแผนคุณจะดีแค่ไหน มันก็จะพังทลายลง หากวัฒนธรรมองค์กรไม่สนับสนุนมัน

The most important lesson was teamwork. — Football is a team game. ผู้เล่นที่เก่งในอีกระบบหนึ่งก็ไม่ได้หมายความว่าจะเข้ากับสไตล์ของอีกทีมได้ (มี 2 เรื่องที่ต้องพิจารณาแยกกัน)

• Who the player is — ผู้เล่นคนนี้คือใคร ตำแหน่งอะไร?
• How good is he? — แล้วเขาเก่งแค่ไหน มีคุณค่าอะไรบ้าง?

🧢 ในทัศนะของ Klopp: แทนที่จะหาผู้เล่นที่ Perfect — Klopp จะหาทางออกอย่างสร้างสรรค์ในการใช้จุดแข็งของทุกคนให้เต็มที่ และช่วยกันปิดจุดอ่อน

ลักษณะผู้เล่นที่ Jürgen โปรดปรานคือ

1. มีคาแรคเตอร์แบบสุดโต่ง 1-2 อย่าง (extreme characteristics)
2. ตัวเปลี่ยนเกม (game-changers) อย่างเช่น: Trend & Andy ที่เล่นสไตล์เกมรุกฝากได้ เกมรับฝากด้วย 🤣 >> ก็แก้ด้วยการให้ van Dijk เป็นคนช่วยคุมพื้นที่ตรงนั้นแทน

(ไว้มีว่างๆ จะมาเขียนโพสต์เกี่ยวกับ Player Classification เพิ่มเติมให้นะะะ)

เดิมพันกับข้อมูล

“สถานะทางการเงินที่มีประสิทธิภาพในระยะยาวสำคัญกว่าถ้วยรางวัลที่เราได้”

หนทางสู่ความสำเร็จในกีฬา (และธุรกิจ) คือ การมีความสามารถในการปรับแผนเมื่อเผชิญกับความไม่แน่นอน

ความได้เปรียบจาก Data Analysis คือ การหาผู้เล่นที่มีอิมแพคพอด้วยการใช้เงินให้น้อย

ถ้า Data บอกว่าไม่ เราก็จะไม่ทำมัน — หลักการของ Money Ball ไม่ใช่แค่การพัฒนาฟอร์มการเล่น แต่มันคือการทำให้ผลงานดีที่สุด ในขณะที่ลดต้นทุนให้ต่ำที่สุด การตัดสินใจด้วย Data ช่วยลดความเสี่ยงในการเจอโชคร้าย และเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้จ่ายอย่างคุ้มค่า เช่น Firmino, Salah, Mane, Coutinho (*** “ลด ≠ 0” ก็มีเคสที่โชคร้ายอยู่บ้าง เช่น Naby Keïta)

วัดผลในสิ่งที่ทำ วิเคราะห์ว่าเรากำลังทำอะไร แล้วก็พัฒนามัน — การทำความเข้าใจฟุตบอลด้วยการวิเคราะห์ผ่านผลรวมทางสถิติ ก็ไม่ต่างจากการวิเคราะห์ดนตรีด้วยจำนวนครั้งที่โน้ตต่างๆ ถูกเล่นในเพลง (*** ความเข้าใจต่อข้อมูลและบริบทเป็นสิ่งจำเป็น)

“Statistical inferences are much stronger when backed up by theory or at least some deeper thinking about their root causes.”

ได้อย่างต้องเสียอย่าง

Pareto frontier — ชุดคำตอบในปัญหาการหาค่าเหมาะสมหลายวัตถุประสงค์ (multi-objective optimization) ซึ่งไม่สามารถปรับปรุงวัตถุประสงค์ใดๆ ได้โดยไม่ทำให้อีกอย่างแย่ลง” — แปลง่ายๆ ว่า ได้อย่างต้องเสียอย่าง

💡 ทีมที่ต้องการประสบความสำเร็จต้องโฟกัสตัวชี้วัดที่สำคัญเพียงไม่กี่อย่าง — ถ้าอยากจะมีประสิทธิภาพในการหาผู้เล่นที่เหมาะสม ก็ควรหลีกเลี่ยงความผิดพลาดในการพิจารณาตัวชี้วัดหลายตัวเกินไป

ปรัชญาในการทำทีม

“ไม่ใช่ว่าทำอะไร แต่ทำไปเพื่ออะไร” คือ ปรัชญาสำคัญต่อการพัฒนาของแทคติกในโลกฟุตบอล

ปรัชญาฟุตบอลสามารถถูกนิยามด้วยวงจรเกมรุกและเกมรับ และผู้จัดการทีมสามารถถูกจำแนกได้จากสิ่งที่พวกเขาพยายามจะทำ — The four-phase principle

เกมรับ >> เปลี่ยนจากรับเป็นรุก >> เกมรุก >> เปลี่ยนจากรุกเป็นรับ

ตัวแปรสำคัญของความสำเร็จในฟุตบอล คือ ความสามารถที่แตกต่างจากคู่แข่ง ผู้จัดการทีมสามารถพัฒนาผู้เล่นได้จริง แต่สิ่งที่พวกเขาทำหลักๆ ก็คือการออกแบบระบบที่จะช่วยให้ผู้เล่นดึงศักยภาพสูงสุดออกมา และพยายามปิดจุดอ่อนข้อด้อย

ตัวอย่างของ Marcelo Bielsa >> 3 responsibilities

1. decide tactical approach (เลือกแทคติกที่จะใช้)
2. pick the players (เลือกผู้เล่น)
3. set the emotional tone (สร้างบรรยากาศและอารมณ์ของทีม)

และที่สำคัญแทคติกที่ใช้ได้กับทีมหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่ามันจะเหมาะสมกับอีกทีม

บทบาทของ Data Analyst

Art loves chance, and chance loves art — Agathon

Data Analyst มีหน้าที่ชำแหละเกมออกเป็นส่วนๆ และทำความเข้าใจความสำคัญของแต่ละส่วน และดูว่ามันจะใช้ให้ทีมสำเร็จได้ยังไง ด้วยการ

1. ท้าทายความเห็นส่วนตัวด้วยหลักฐานที่วัดได้ (แต่บางอย่างที่สำคัญก็วัดไม่ได้ — McNamara fallacy)
2. แยกฟอร์มการเล่นในระยะยาว ออกจากความผันผวนระยะสั้น (แยก Noise กับ Signal ให้ออก)

หากมองผ่านสายตาของ Data Analysis — ฟุตบอลยังคงเป็นเกมที่สวยงาม (Football is still the Beautiful Game) และความงดงามนี้สามารถรับรู้ได้ในเชิงปริมาณ

ฟุตบอลคือศิลปะ — การเข้าใจความน่าจะเป็นและความบังเอิญที่เกิดขึ้น ทำให้เราสามารถชื่นชมศิลปะนี้ได้อย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น ⚽

🤓 เม้ามอยทิ้งท้าย: จริงๆ ในเล่มก็มีเรื่องวิธีวัด ตัวเลข สมการที่ใช้อีกเยอะเลย แต่ไว้จะมาเขียนเพิ่มทีหลังนะ (เกี่ยวก้อยสัญญา)